ایران در رتبه ۶ جهانی مدارک علمی پراستناد قرار گرفت
به گزارش ما دیجیتال، رییس مؤسسه ISC اعلام نمود: ایران در سال ۲۰۲۵ با ۱۰ درصد افزایش سهم مدارک علمی پراستناد، از رتبه ۸ در سال ۲۰۲۳ به رتبه ۶ جهانی ارتقا یافته است.
به گزارش ما دیجیتال به نقل از مؤسسه استنادی و پایش علم وفناوری جهان اسلام (ISC)، محمدمهدی علویان مهر گفت: در بین این ۲۰ کشور، جمهوری اسلامی ایران تنها کشوری است که طی این نوبت توانسته دو رتبه در این شاخص ارتقا پیدا کند. سهم مدارک ۱۰ درصد برتر پراستناد ایران نیز از ۱۴.۱ درصد در سال ۲۰۲۳ و ۱۴.۰ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۱۵.۹ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش پیدا کرده است.
علویان مهر اشاره کرد: این موفقیت در شرایطی به دست آمده که جایگاه جمهوری اسلامی ایران از نظر تعداد کل مدارک علمی در بین همین کشورها از ۱۶ به ۱۸ کاسته شده است. بنابراین، داده ها تصویری مهم را نشان می دهند: بااینکه رقابت جهانی برای افزایش تعداد مدارک علمی شدیدتر شده و برخی کشورها در کمیت تولید علم رشد سریع تری داشته اند، اما اثرگذاری استنادی تولیدات علمی ایران، در بخش مدارک پراستناد، بهبود یافته است.
وی اضافه کرد: دانشگاه ها، اعضاء هیات علمی و محققان کشور بازهم ظرفیت قابل توجهی برای تولید علم اثرگذار دارند. در حالی که مهاجرت محققان برجسته و نخبه علمی یکی از دغدغه های مهم کشور است، این داده ها اهمیت نگهداشت، حمایت و تقویت سرمایه انسانی علمی را برجسته تر می کند. سیاستگذاران علمی می توانند با بهبود متناسب شرایط حرفه ای و معیشتی اعضاء هیات علمی، دفاع از پژوهش های با کیفیت، تقویت زیرساخت های پژوهشی، گسترش همکاریهای علمی بین المللی و طراحی برنامه های جذب و برگشت محققان برجسته، از این روند مثبت پشتیبانی کنند.
علویان مهر تصریح کرد: داده های استخراج شده از پایگاه استنادی اسکوپوس نشان داده است که جایگاه جمهوری اسلامی ایران در شاخص سهم مدارک علمی ۱۰ درصد برتر پراستناد، در بین ۲۰ کشور دارای بیشترین تعداد مدارک علمی جهان در سال ۲۰۲۵، روندی مثبت و قابل توجه داشته است. ایران در سال ۲۰۲۳ از نظر سهم مدارک ۱۰ درصد برتر پراستناد در رتبه ۸ این گروه از کشورها قرار داشت. این رتبه در سال ۲۰۲۴ به ۷ و در سال ۲۰۲۵ به ۶ رسیده است. به این ترتیب، ایران طی دوره سه ساله ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ دو رتبه ارتقا یافته و بر مبنای داده های موجود، تنها کشور در بین این ۲۰ کشور است که چنین پیشرفت دوپله ای را تجربه کرده است.
وی افزود: بیشتر کشورهای بررسی شده در این نوبت از نظر رتبه سهم مدارک ۱۰ درصد برتر پراستناد، تغییر رتبه نداشته اند. ایتالیا تنها یک رتبه ارتقا یافته، برخی کشورها مانند کانادا و انگلستان کاهش رتبه داشته اند و ایران تنها کشوری است که پیشرفت دوپله ای را ثبت کرده است. این مورد نشان داده است که بهبود جایگاه ایران در این شاخص، فقط یک تغییر کوچک در داده ها نیست، بلکه در مقایسه با کشورهای پرتولید علمی جهان، نشانه ای از بهبود نسبی اثرگذاری استنادی مدارک علمی کشور است.
جدول زیر جایگاه هر یک از بیست کشور پر تولید علم جهان را از نظر شاخص تعداد مدارک علمی و شاخص سهم مدارک ۱۰ درصد برتر پراستناد از کل مدارک علمی هر کشور را نشان داده است.
علویان مهر گفت: از نظر مقدار شاخص سهم مدارک ۱۰% برتر پر استناد از کل مدارک علمی کشور نیز وضعیت ایران رو به بهبود بوده است. سهم مدارک علمی ۱۰ درصد برتر پراستناد ایران از کل مدارک علمی کشور، در سال ۲۰۲۳ برابر با ۱۴.۱ درصد بوده است. این سهم در سال ۲۰۲۴ تقریبا در سطح ۱۴.۰ درصد باقیمانده و در سال ۲۰۲۵ به ۱۵.۹ درصد رسیده است. به بیان ساده، در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۶ مورد از هر ۱۰۰ مدرک علمی ایران در گروه مدارکی قرار گرفته اند که از نظر استنادی در سطح بالاتری از مدارک علمی جهان دیده شده اند. این عدد از سطح مرجع ۱۰ درصد بالاتر است و نشان داده است تولیدات علمی ایران در این بخش، بالاتر از انتظار در جامعه علمی بین المللی مورد استفاده و ارجاع قرار گرفته اند.
وی اظهار داشت: در سالهای اخیر، خیلی از کشورها با سرمایه گذاری در دانشگاه ها، توسعه همکاریهای بین المللی، جذب محققان خارجی، افزایش بودجه پژوهش و ایجاد مشوق های انتشار علمی، تلاش نموده اند مشارکت فعال تری در پایگاه های بین المللی علم داشته باشند. بنابراین، کاهش رتبه کمی ایران الزاماً به مفهوم کاهش ظرفیت علمی کشور نیست، بلکه نشان داده است سرعت رشد کمّی برخی کشورها در این رقابت جهانی بیشتر بوده است.
رئیس مؤسسه ISC تاکید کرد: نکته مهم آنست که هم زمان با کاهش رتبه ایران از نظر تعداد کل مدارک علمی، رتبه کشور از نظر سهم مدارک پراستناد افزایش پیدا کرده است. این هم زمانی، از نظر سیاست گذاری اهمیت زیادی دارد. اگر تنها به تعداد مدارک علمی توجه گردد، ممکنست تصویر علم ایران ناقص دیده شود. اما وقتی شاخص اثرگذاری استنادی نیز در کنار شاخص کمیت قرار می گیرد، روشن می شود که دانشگاه ها و محققان کشور توانسته اند در بخشی از تولیدات علمی، جایگاه اثرگذارتر و قابل مشاهده تری در فضای علمی بین المللی به دست آورند.
وی افزود: در ادبیات علم سنجی، استناد یکی از فاکتورهای مهم برای سنجش میزان دیده شدن و اثرگذاری علمی یک اثر پژوهشی محسوب می شود. وقتی یک مقاله یا مدرک علمی از طرف محققان دیگر مورد استناد قرار می گیرد، معمولا نشان داده است که آن اثر در پیشبرد بحث های علمی، استفاده در پژوهش های بعدی یا شکل گیری به دانش جدید نقش داشته است.
وی اضافه کرد: جمهوری اسلامی ایران در یکی از فاکتورهای معتبر و رایج بین المللی برای سنجش اثرگذاری علمی، یعنی سهم مدارک ۱۰ درصد برتر پراستناد، در فاصله سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ عملکردی مثبت داشته و تنها کشور دارای پیشرفت دوپله ای در بین ۲۰ کشور پرتولید علم جهان بوده است. این یافته به مفهوم بی نیازی از اصلاحات، سرمایه گذاری یا بازبینی در سیاستهای علمی نیست؛ بلکه برعکس، نشان داده است ظرفیت موجود در نظام علمی کشور ارزش مراقبت، تقویت و توسعه دارد.
علویان مهر اظهار داشت: پژوهش های علم سنجی نشان داده اند که همکاری میان موسسات علمی برجسته و شبکه های همکاری بین المللی می تواند بر افزایش اثرگذاری استنادی نقش داشته باشد. برای ایران، توسعه همکاریهای علمی بین المللی باید هدفمند، متوازن و در خدمت پیشرفت کیفیت پژوهش باشد. موقعیت های مطالعاتی کوتاه مدت، پروژه های مشترک، استادان مدعو، راهنمایی مشترک پایان نامه ها، لابراتوار های مشترک و انتشار مشترک با گروههای معتبر علمی می تواند به دیده شدن بیشتر علم ایران کمک نماید. چنین همکاری هایی اگر درست طراحی شوند، نه تنها سبب تضعیف ارتباط محققان با کشور نمی شوند، بلکه می توانند پیوند آنان را با دانشگاه های ایران تقویت نمایند.
رئیس مؤسسه ISC در آخر اظهار داشت: جمع بندی آنست که داده های اسکوپوس برای سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ پیام مثبتی برای علم ایران دارند. ایران در بین ۲۰ کشور پرتولید علم جهان، تنها کشوری است که از نظر سهم مدارک ۱۰ درصد برتر پراستناد از کل مدارک علمی خود، دو رتبه ارتقا یافته است. این ارتقا از رتبه ۸ به رتبه ۶، همراه با افزایش سهم مدارک پراستناد از ۱۴.۱ درصد به ۱۵.۹ درصد، نشان داده است که اثرگذاری استنادی تولیدات علمی کشور در این بخش تقویت شده است.
منبع: madigital.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب