روی تاریک جایزه نوبل
ما دیجیتال: برنده شدن جایزه نوبل یک فرد را در یک شب به یکی از شناخته شده ترین چهره های علمی جهان تبدیل میکند. در کنار اعتبار عظیمی که این جایزه به همراه می آورد، گاهی موجب رفتاری عجیب می شود.
به گزارش ما دیجیتال به نقل از خبر آنلاین، برخی برندگان نوبل بعد از دریافت جایزه، درباره ی موضوع هایی خارج از حوزه تخصص خود با اعتمادبه نفس فزاینده اظهارنظر می کنند و حتی از نظریه هایی دفاع می کنند که پشتوانه علمی محکمی ندارند.
برخی دانشمندان و تاریخ نگاران علم برای توصیف این پدیده از اصطلاح «نوبلیتیس» یا «بیماری نوبل» استفاده می نمایند. این اصطلاح تعبیری غیررسمی برای نوعی اعتمادبه نفس افراطی و گسترش اعتبار یک فرد به حوزه هایی است که لزوماً در آنها تخصص ندارد.
وقتی جایزه علمی به اعتبار عمومی تبدیل می شود جایزه نوبل به صورت طبیعی اعتبار علمی فوق العاده ای برای برنده به وجود می آورد. اما مشکل از جایی شروع می شود که این اعتبار، از حوزه تخصصی فرد فراتر برود. نِیلز هانسون، تاریخ نگار پزشکی در دانشگاه هاینریش هاینه دوسلدورف، در گفتگو با دویچه وله می گوید خطر زمانی جدی تر می شود که برندگان نوبل آغاز به انتشار نظریه های علمی عجیب و اثبات نشده کنند برای اینکه اظهارنظرهای آنها به علت عنوان «برنده نوبل» بسیار بالاتر از سخنان یک فرد عادی مورد توجه قرار می گیرد.
به بیان ساده، یک دانشمند امکان دارد در یک زمینه واقعا در بالاترین سطح جهان قرار داشته باشد، اما این مساله او را به متخصص همه علوم تبدیل نمی کند.
برنده دو نوبل و جنجال ویتامین C یکی از مشهورترین نمونه ها لینوس پاولینگ شیمیدان آمریکایی است که دو جایزه نوبل دریافت کرد. وی در سال ۱۹۵۴ جایزه نوبل شیمی را به علت پژوهش هایش درباره ی ماهیت پیوند شیمیایی دریافت کرد و در سال ۱۹۶۲ نیز جایزه صلح نوبل را به علت فعالیت هایش مقابل رقابت تسلیحات هسته ای به دست آورد. او هر دو جایزه را نیز به تنهایی دریافت کرد و وادار به تقسیم آنها با دانشمند دیگری نشد.
اما پاولینگ بعدها وارد حوزه ای شد که خیلی فراتر از تخصص اصلی او بود. او از اواسط دهه ۱۹۶۰، ادعا نمود که ویتامین C می تواند تقریبا برای درمان قشر بزرگی از بیماریها از سرطان و بیماری های قلبی عروقی گرفته تا برخی بیماری های دیگر موثر باشد.
او همین طور نگاهی به نام پزشکی ارتومولکولی را توسعه داد که بر استفاده از ویتامین ها و مواد معدنی برای درمان بیماریها تأکید داشت. بااین حال، شواهد علمی موجود خیلی از ادعاهای درمانی گسترده این رویکرد را رد می کند.
جیمز واتسون؛ نوبل، شهرت و اظهارنظرهای جنجالی نمونه دیگری که در این بحث مطرح می شود جیمز واتسون است. یکی از دانشمندانی که در سال ۱۹۶۲ بهمراه فرانسیس کریک و موریس ویلکینز جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را برای کشف ساختار DNA دریافت کرد.
واتسون در سالهای بعد بارها اظهارنظرهایی درباره ی تفاوت های نژادی و هوش انسان بیان کرد که با انتقاد شدید جامعه علمی روبرو شد. این نمونه نشان میدهد حتی دریافت یکی از معتبرترین جوایز علمی جهان نیز نباید به معنای پذیرفتن تمام دیدگاه های بعدی یک دانشمند باشد.
به تعبیر هانسون، امکان دارد فردی یک کشف فوق العاده انجام داده باشد، اما این مساله به معنای تبدیل شدن او به «نابغه ای در تمام زمینه ها» نیست.
جالب این که یکی از کسانیکه درباره ی «نوبلیتیس» هشدار داده، خود یک برنده نوبل است.
پال نرس، زیست شناس بریتانیایی و برنده جایزه نوبل پزشکی در سال ۲۰۰۱ گفته است که دانشمندان باید نسبت به ایده های خود نیز نگاهی انتقادی داشته باشند.
او تجربه شخصی خودرا نیز توضیح داده است که بعد از دریافت نوبل، ناگهان روزانه درخواست های مختلفی برای مصاحبه درباره ی موضوعات مختلف دریافت می کرد. گویی جامعه تصور می کرد حالا او درباره ی «همه چیز» صاحب نظر است.
نرس دراین خصوص راهکاری ساده در پیش گرفت. اگر درباره ی موضوعی اطلاعات کافی دارید، درباره ی آن صحبت کنید اما اگر در حوزه ای تخصص ندارید یا نسبت به یک ادعا مطمئن نیستید، باید این عدم اطمینان را صریح بیان کنید.
آیا نوبل انسان را گرفتار توهم می کند؟ دریافت جایزه نوبل به صورت مستقیم موجب ایجاد یک اختلال روانی یا «جنون عظمت» در برندگان نمی گردد. پژوهش های انتشار یافته درباره ی این پدیده نیز بیشتر آنرا به اعتمادبه نفس بیش از اندازه و تعمیم اعتبار علمی به حوزه های خارج از تخصص مرتبط می کنند.
شاید مشکل اصلی قدرت اعتبار جایزه نوبل باشد. وقتی میلیونها نفر سخنان یک دانشمند را به علت عنوان «برنده نوبل» جدی می گیرند، مرز میان «متخصص یک حوزه» و «صاحب نظر در همه چیز» می تواند برای مخاطب مبهم شود.
و این همان نقطه ای است که یک کشف علمی معتبر می تواند به اعتبار ناخواسته برای ادعاهای بی ارتباط یا اثبات نشده تبدیل گردد.
در نهایت برنده شدن نوبل نشان میدهد فرد در یک زمینه مشخص دستاوردی استثنایی داشته است اما این جایزه چک سفیدامضا برای تمام اظهارنظرهای بعدی او نیست.
ازاین رو به جای این که فقط به نام و عنوان گوینده نگاه نماییم، هر ادعا را بر مبنای شواهد، روش علمی و نظر متخصصان همان حوزه ارزیابی نماییم حتی اگر گوینده، برنده جایزه نوبل باشد.
۵۸۵۸
وی در سال ۱۹۵۴ جایزه نوبل شیمی را به دلیل پژوهش هایش در رابطه با ی ماهیت پیوند شیمیایی دریافت کرد و در سال ۱۹۶۲ هم جایزه صلح نوبل را به دلیل فعالیت هایش مقابل رقابت تسلیحات هسته ای به دست آورد. او از اواسط دهه ۱۹۶۰، ادعا نمود که ویتامین C می تواند حدودا برای درمان قشر بزرگی از بیماریها از سرطان و بیماریهای قلبی عروقی گرفته تا برخی بیماریهای دیگر موثر باشد. جیمز واتسون؛ نوبل، شهرت و اظهارنظرهای جنجالی نمونه دیگری که در این بحث مطرح می شود جیمز واتسون است.
منبع: madigital.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب